Vertel eens, bent u een type vol vuur, of eerder water? Bent u van de lucht, of meer van de aarde? Bent u, wat kort door de bocht gezegd, een mensenmens of meer zaakgericht? Een leider of een volger? Emotioneel of rationeel?

Al deze zaken komen aan bod in de training ‘Communicatie en Gedrag in Aardbevingsgebieden voor bouwplaatspersoneel’ van EPI- kenniscentrum. Ja precies, die training met Donald Duck-plaatjes die na de vertoning van de documentaire ‘Geschenk uit de Bodem’ nogal wat stof deed opwaaien. Reden genoeg voor het Groninger Gasberaad om een staflid eens een middag bij zo’n training aan te laten schuiven: heeft het gemiddelde bouwplaatspersoneel – én de gedupeerden bij wie zij op bezoek komen – er echt wat aan?

Nou, om eerlijk te zijn: best wel. Niet in de laatste plaats omdat het goed is van jezelf te weten wat voor type je bent, en hóe je dan dus in bepaalde situaties reageert. Het is best nuttig te weten of je bazig, coöperatief, onzeker, meevoelend, dramatisch, nuchter of rationeel bent. Dat is voor jezelf een fijne levensles, maar het leert je ook direct iets over je communicatie met anderen. En dat is wat je van deze training mee naar huis neemt: ‘oh, dus ik ben een vurig type? Dan reageer ik in gevoelige situaties vaak zo en zo, en kan ik dus beter af en toe even een stap terug zetten.’

Dat inzicht is voor iedereen in het aardbevingsdossier een prettig gegeven, en voor degene die het bouwplaatspersoneel over de vloer krijgt zelfs een hele opluchting. Te vaak hoort het Gasberaad verhalen over de schofterige behandeling van vaklui door gedupeerden. De tien heren die deze middag de training doen zal het niet snel overkomen dat ze in een onprettige situatie met bewoners terechtkomen, zo beloven ze. “Het was voor mij een hele eye-opener: denk even eerst goed na voordat je wat roept”, zegt er een. Het roept de vraag op of mensen die wat hoger in het aardbevingsdossier zitten niet ook even aan zo’n training onderworpen kunnen worden.

Na de bespreking van de ‘menstypes’ komen de emoties aan bod. Met de Donald Duck-plaatjes. Het is makkelijk om daar lacherig en laatdunkend over te doen, maar toch: als iemand het moeilijk vindt om emoties te herkennen, is Donald Duck dé aangewezen stripfiguur om je erbij te helpen. Basaal, maar duidelijk. Daar hoeven we toch ook niet per se heel pretentieus over te doen?

Het brengt in ieder geval een gesprek op gang over het palet aan emoties waar mensen in het aardbevingsgebied mee worstelen. Emoties waar het bouwplaatspersoneel overigens heel veel begrip voor heeft. “Deze mensen maken dit mee tegen wil en dank”, zegt een van de deelnemers. “Ik zou in hun plaats daar ook niet gelukkig van worden.”

Verdriet, boosheid, angst: de heren hebben het allemaal voorbij zien komen. En dat maakt dit werk toch wel heel anders dan alles wat ze hiervoor hebben gedaan. “Bouwvakkers vinden het soms best moeilijk om met emoties om te gaan”, zegt een deelnemer goudeerlijk. “Je krijgt in Groningen dan soms ook wel wat voor de kiezen.” Ze zijn, al is het met frisse tegenzin, dan ook niet voor niets bij deze training, wil hij maar zeggen.

Het belangrijkste punt dat deze middag gemaakt wordt, is dat luisteren cruciaal is. “Veel gedrag komt voort uit het feit dat mensen zich niet gehoord voelen”, zo legt de trainer uit. “Ook al kun jij de problematiek voor de gedupeerden niet oplossen, een luisterend oor, met respect omgaan met de ander en meelevend zijn, maakt een wereld van verschil.” Waarop een van de deelnemers broodnuchter reageert: “Maar dat is toch niet meer dan logisch? Een mens moet toch af en toe z’n ei kwijt kunnen?”

Het is de meest waardevolle les die de heren deze middag mee naar huis nemen. Oplossen: nee, dat kunnen deze mannen de problematiek geen van allen. Maar als een Groninger tegen wil en dank bouwplaatspersoneel over de vloer krijgt, moet het op z’n minst een prettige ervaring zijn. Wat deze tien mannen betreft, zit dat wel snor.