Pilot versterking en verduurzaming Loppersum

De eerste verstevigde en verduurzaamde woningen in Loppersum zijn opgeleverd. Theo Hoek, directeur Libau nodigde de bij deze pilot betrokken partijen uit om het project te bezoeken. Ze evalueerden daar het resultaat en formuleerden een aantal aanbevelingen. De woningen zijn een pilot ten behoeve van een groot project waarbij 1650 naoorlogse rijwoningen in de gemeente Delfzijl, Eemsmond, Appingedam en Loppersum worden verstevigd en verduurzaamd. Daarnaast zijn de woningen energieneutraal gemaakt. Dit energieneutraal maken past in de landelijke opdracht om dit voor meer dan de helft van de bestaande woningen in Nederland in 2050 te doen. Bouwondernemingen, woningcorporaties en andere partijen werken hierin nauw samen onder de noemer: “Stroomversnelling”.

Theo Hoek:“De pilot laat zien dat met een nadruk op veiligheid in zeer korte tijd veel kan worden bereikt. Zeven aannemers hebben in een tijdbestek van 9 maanden voor 23 woningen elk een verstevigingsmethode ontwikkeld en uitgevoerd. Het feit dat in zo’n korte tijd tot uitvoering is kunnen komen is een compliment waard. Maar het levert ook vragen op. Wat als we de resultaten leggen langs de lat van de ruimtelijke kwaliteit, stedenbouwkundig en welstandelijk? En wat als we de resultaten langs de lat leggen van het krimpbeleid en het woon- en leefbaarheidsbeleid, waaronder de richting, waarin de woningvraag zich ontwikkeld? Pakken we de versterkingen die over één of twee jaar starten dan op dezelfde wijze aan? En hoe zit het met duurzaamheid? Is het duurzaam om zoveel geld te investeren in een nieuwe, aardbevingsbestendige en energieneutrale schil om een huis waarvan de interne opbouw dateert uit de vijftiger of zestiger jaren? Is het materiaalgebruik (veel kunststof) wel duurzaam?” Over deze onderwerpen werd die dag van gedachten gewisseld om inspiratie op te doen en een aantal aanbevelingen te doen. Temeer omdat ze daadwerkelijk een aantal gerealiseerde voorbeelden konden bekijken.

De versterkingsopgave

Na een welkom van Theo Hoek lichtte Jan-Emmo Hut, directeur Bouwkundig Versterken CVW de versterkingsopgave toe. Kernelementen van zijn verhaal waren de korte tijd waarin de ontwikkeling en het toepassen van nieuwe methoden plaats moest vinden en het feit dat voor dit project zeven aannemers aan één tafel zaten en kennis en ervaringen met elkaar deelden. Rinze Kramer, de corporatiedirecteur van Wierden en Borgen, beaamde de urgentie vanwege de beoogde veiligheid. Theo Hoek: “Uniek dat deze methodiek in zo’n korte tijd kon worden ontwikkeld en toegepast en een knap staaltje logistiek, dat de uitvoering kan plaatsvinden terwijl de bewoners in principe kunnen blijven wonen”.

De architectuur

Victor Ackerman van Libau belichtte, namens de welstandscommissie,  de architectuur van de aangepaste woningen en de rol en het effect daarvan op samenhang en de leefbaarheid in de wijk. Hij pleitte voor een afstemming op wijkniveau waar meerdere blokken in een wijk zouden worden aangepakt en ziet het liefst in dat soort gevallen eerst een wijkschets en -visie gevolgd door de uitwerking van de architectuur op blokniveau. Hierbij worden eisen geformuleerd die moeten worden meegenomen in het herontwerp van het blok. Theo Hoek: “Bij nieuwbouw- en herstructureringsplannen is het gebruikelijk om op basis van een visie plannen te maken, beeldkwaliteitseisen te stellen en regie te voeren op de uitvoering. Dit om samenhangende plannen te kunnen maken die passen binnen een toekomstgerichte en geformuleerde wenselijkheid. Bij deze plannen heeft het aan stedenbouwkundige en architectonische regie ontbroken en dat is zichtbaar”.

Wijkschets in context historische ontwikkeling

Theo Hoek zelf plaatste de wijkschets in de context van de historische ontwikkeling van in dit geval de kern Loppersum. Aan de hand van kaartmateriaal van verschillende jaren tussen 1850 en nu kon de ontwikkeling van Loppersum worden gekenschetst. Het pleidooi van Theo was om de krimp- en leefbaarheidsopgave af te stemmen op het groeipatroon zoals zich dat heeft voorgedaan in de afgelopen eeuwen en decennia. Behoud daarbij de historische structuren en kijk hoe die gezien de opgaven in het gebied kunnen worden ingezet als ruimtelijke identiteitsdrager bij de veranderingsopgaven. Daarnaast pleitte hij voor een regie vanuit de gemeentelijke overheid op basis van hun beleidsplannen, waaronder het woon- en leefbaarheidsplan en de ruimtelijke toekomstbeelden. Met name anticiperen op de veranderende woningbehoefte moet inzet zijn bij elke relevante ingreep in de bestaande woningvoorraad.

Gevoel onveiligheid en vertrouwen

Pier Prins, wethouder gemeente Loppersum benadrukte dat vooral haast geboden was. Veel mensen in het gebied ervaren onveiligheid en het daarmee verbonden vertrouwen is ver te zoeken. Beleidsmatig heeft het bestuur van Loppersum zeer recent besloten sloopbeleid te voeren en af te dwingen door het nemen van een voorbereidingsbesluit en nadrukkelijk een koppeling te willen leggen bij nieuwe woningverbeteringsplannen met de gemeentelijke woon- en leefbaarheidsplannen.

Bouwkundige maatregelen

De bouwkundige maatregelen hebben een ingrijpend effect op het uiterlijk van de woningen. De versterkingsconstructies worden aan het casco van de woning bevestigd. De buitengevel die om die reden is verwijderd wordt vervangen door steenstrips en andere gevelmaterialen. Het isoleren van de dakvlakken verandert aansluitingen met de gevel en een deel van de dakpannen worden vervangen door PV-panelen. Gemetselde schoorstenen worden afgebroken en niet meer vervangen. Na de verbouwing zien de woningen er totaal anders uit.

Na de inleidingen bezochten de deelnemers de eerste gerealiseerde projecten en gingen na de lunch onderling met elkaar in gesprek over mogelijke uitgangspunten en aanbevelingen om de versterkings- en verduurzamingsopgave een positie bijdrage te laten leveren aan de Groningse stads- en dorpsgezichten en aan te sluiten bij het beleid dat ontwikkeld wordt op het gebied van wonen en leefbaarheid. Het resultaat was een bevestiging en verdere uitdieping van de in het ochtendprogramma geschetste kanttekeningen ten aanzien van de wijze van aanpak en materialisering van de versterkingsopgave.

Bij de dag waren werknemers aanwezig van de aannemers, de architecten, de gemeenten, de woningcorporaties, het Centrum Veilig Wonen, Libau, de onafhankelijke welstandscommissie van Libau, NCG, Provincie, Groninger Gasberaad, de Federatie Ruimtelijke kwaliteit en het Landelijke Stroomversnellingsprogramma.

Delen

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email