Opnieuw een hoop commotie. Dit keer door een uitgelekt rapport van de Technische Commissie Bodembeweging (Tcbb). De Tcbb heeft, op verzoek van de minister, gekeken naar de schaderapporten die Witteveen&Bos in Emmen heeft gemaakt. Witteveen+Bos heeft dat in opdracht van de NAM gedaan en heeft daar dezelfde methode toegepast als later in het buitengebied in Groningen. Vandaar dat het zogenaamde ‘review rapport Emmen’ van de Tcbb ook relevant is voor Groningen.

Het uitgelekte rapport is een brief aan de minister van Economische Zaken gedateerd 14 februari jongstleden. In die brief stelt de Tcbb dat Witteveen+Bos haar eindconclusie ‘dat de aardbeving van 30 september 2015 geen schade heeft veroorzaakt’, “onvoldoende heeft onderbouwd en dat deze mogelijk in een aantal individuele gevallen niet juist is. Naar de mening van de Tcbb is de door Witteveen+Bos gevolgde onderzoeksmethode onvoldoende geschikt voor de beoordeling of de individuele schades in de verschillende woningen zijn veroorzaakt door de aardbeving.” Daarmee staat er nogal wat…

Onmiddellijk na het uitlekken van dit rapport rijzen een aantal vragen:
1. Wat betekent dit voor de inwoners van Emmen met een dergelijk schaderapport in huis?
2. Wat betekent dit voor de methode W+B in het Groningse buitengebied?
3. Waarom was dit rapport niet bekend bij de inwoners die het betreft? Dan wel bij de belangenverenigingen of democratische vertegenwoordigers daarvan?

De reacties van de betrokken partijen naar aanleiding van de berichtgeving geven geen direct antwoord op deze vragen. Sterker nog, het wordt er allemaal nog onduidelijker van: De NCG verklaart op zijn website het rapport ‘vertrouwelijk’ te hebben ontvangen en gedeeld te hebben met de begeleidingscommissie buitengebied. Het was toen overigens al ‘achterhaald’ immers het onderzoek buitengebied was afgerond. De commissie heeft het Tcbb-rapport gelezen maar er geen aanleiding in gezien om tot andere conclusies te komen. Inhoudelijk gaat de NCG in het bericht daar verder niet op in. Het evaluatie advies van de begeleidingscommissie is als document bijgevoegd en daar zit nu, voor het eerst, een tweede bijlage bij. De bijlage waarin de begeleidingscommissie inhoudelijk reageert op het Tcbb rapport.

Witteveen+Bos reageert ook op haar eigen website. Daar is ineens sprake van dat het Tcbb rapport geen definitieve versie zou zijn. Vreemd, zou de Tcbb conceptrapporten naar de minister sturen zonder erbij te vermelden dat het om een concept gaat? Het rapport is bij hen binnen gekomen via de NAM. Over vertrouwelijkheid wordt niet gerept. Ook dit is vreemd. De NCG heeft het rapport niet van de minister, maar de NAM wel? W+B claimt vervolgens dat het rapport centraal heeft gestaan op een symposium op 30 maart waarbij Tcbb, NCG, NAM, EZ, CVW en W+B aanwezig waren. Volgens W+B was ook de gemeente Emmen daar. Emmen zelf zegt pas op 4 april het rapport te hebben ontvangen en op 12 april voor het eerst te hebben besproken.. Ook verklaart W+B dat niet alleen het onderzoek in Emmen als ook het onderzoek in het Groningse buitengebied besproken is op het symposium. Dat zal ook wel, waarom zou anders de NCG aanwezig zijn? Die gaat niet over Emmen. Maar waarom was er geen Groningse gemeente bij? Waarom wisten gedupeerden in Emmen of Groningen of hun vertegenwoordigers niks van dit symposium?

W+B erkent dat voor Emmen aanvullend grondonderzoek nodig is om de aannames die zijn gemaakt te verifiëren. “Wij verwachten overigens niet dat dit tot andere onderzoeksresultaten leidt.”
De NAM doet ook een duit in het zakje. Een woordvoerder laat het Dagblad van het Noorden weten “dat de bezwaren van de Tcbb op het symposium zijn opgehelderd en voor een belangrijk deel zijn komen te vervallen.” De Tcbb heeft dat inmiddels ontkend.
Het ministerie EZ tenslotte reageerde met een tweet: “Onder de pet? Review Tcbb is concept. Normale procedure dat stakeholders eerst mogen reageren en we dan eea openbaar maken.”
Hoezo?!? Witteveen+Bos had al op 26 januari uitgebreid gesproken met de Tcbb vóórdat het rapport is afgerond. Hoezo concept? Hoezo bespreken met ‘stakeholders’? In ieder geval níet met de mensen die het aan gaat!

Tot welke conclusie moet dit alles nu leiden?
In ieder geval is het onbegrijpelijk dat op deze manier is omgegaan met een review van de Tcbb. Juist in dit dossier, waarbij de woorden ‘transparantie’, ‘openheid’ en ‘vertrouwen’ ontelbare keren op papier staan hadden, zeker de betrokken bestuurders, hier anders in moeten opereren. Dan blijf je een kritisch rapport niet maandenlang alleen ‘in eigen kring’ bespreken (NAM, W+B, EZ, NCG) maar betrek je daar ook de ander belanghebbende bij. Ronduit stuitend is de opmerking van de NAM “dat het lekken van het rapport onnodige onrust in de hand werkt.” De onrust wordt veroorzaakt door de manier waarop er gewerkt wordt en nergens anders door! En onnodig is het al helemaal niet. Dit gaat ergens over.

Alle betrokken partijen zijn het inmiddels wel eens over één conclusie: Zowel in Emmen als in zogenaamd ‘buitengebied Groningen’ is aardbevingsschade níet uit te sluiten. De vraag of het te bewijzen is dat er wel sprake is van mijnbouwschade ligt gecompliceerder en kunnen we nog jaren over vergaderen en studeren. Dat wil niemand. En dus draait het om de vraag hoe we daar mee om moeten gaan. Onze conclusie: Verder onderzoek heeft-geen-zin! Een onzekerheidsmarge blijft altijd bestaan. Dus is dit van een technisch vraagstuk naar een maatschappelijk, politiek-bestuurlijk vraagstuk geworden. Of we dat nu met z’n allen leuk vinden of niet. De ingenieursbureaus, de seismologen, de bouwkundigen, de schadeexperts en ook de juristen gaan dit niet voor ons oplossen. Niks second-opinions, niks contra’s, niks rechtszaken, niks vouchers. Verspilde tijd, geld en energie op alle niveaus. Alle W+B rapporten moeten van tafel, schade repareren en een nieuwe start maken!